ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು" ಪುಸ್ತಕವು ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಚೆನ್ನಿ ಅವರ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳ ಮತ್ತು ಅಂಕಣ ಬರಹಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕಲನವಾಗಿದೆ. ಈ ಕೃತಿಯು ಜಾಗತಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ.
೧. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆ (Decolonial Criticism)ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಕೇತಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ಜನಪ್ರಿಯ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳು ಹೇಗೆ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಚೆನ್ನಿ ಅವರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, "ಟಾರ್ಜನ್" ಪಾತ್ರವು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಮನುಷ್ಯನ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಮತ್ತು "ಫ್ಯಾಂಟಮ್" (The Phantom) ಪಾತ್ರವು ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಮೇಲಿನ ಬಿಳಿಯರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.
೨. ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಸಂಬಂಧ (Literature & Ideology)ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವ: ಯಾವುದೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯು ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ತನ್ನ ಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪುಸ್ತಕವು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಅನ್ವಯ: ಆಧುನಿಕೋತ್ತರವಾದ (Postmodernism) ಮತ್ತು ಉತ್ತರ-ವಸಾಹತುಶಾಹಿ (Post-colonialism) ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೇಗೆ ಬಳಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ.೩. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದ್ಧತೆ
ಬಹುತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಪರ ಚಿಂತನೆ: ಒಬ್ಬ ಪ್ರಗತಿಪರ ಚಿಂತಕರಾಗಿ, ರಾಜೇಂದ್ರ ಚೆನ್ನಿ ಅವರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸೌಹಾರ್ದತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಕ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸಮುದಾಯಗಳ ಧ್ವನಿ: ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದಿರುವ ಅಥವಾ ಶೋಷಿತ ವರ್ಗಗಳ ಧ್ವನಿಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಮೂಡಿಬಂದಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೃತಿಯು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.೪. ಓದುವಿಕೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ (The Act of Reading)ಬಹುಮುಖಿ ಅರ್ಥಗಳು: ಓದುವುದೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದಲ್ಲ, ಅದು "ಬಹುಮುಖಿ" ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಚೆನ್ನಿ ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಓದುಗನ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಒಂದು ಕೃತಿಯು ವಿಭಿನ್ನ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.