"ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ ನಾಟ್ ಔಟ್" (Ashwatthama Not Out) ನಾಟಕವು ಮಹಾಭಾರತದ ದುರಂತ ಪಾತ್ರವಾದ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಕ್ರೌರ್ಯವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕನ್ನಡ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಾಟಕವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಖ್ಯಾತ ರಂಗಕರ್ಮಿ ಮೋಹನಚಂದ್ರ ಅವರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ, ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದ ಈ ನಾಟಕವು ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದೆ.ಈ ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯ ಸಾರಾಂಶ (Summary) ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ:ಕಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಸಾರಾಂಶ (Core Plot Summary)ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಂದೆ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯರ ಸಾವಿನಿಂದ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಕ್ರೋಧೋದ್ರೇಕನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಸೇಡಿನ ಜ್ವಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಂದು, ರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿ ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಕೆಯಿಂದ ದ್ರೌಪದಿಯ ಐದು ಜನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು (ಉಪಪಾಂಡವರನ್ನು) ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಶಾಪ: ಈ ಮಹಾಪಾಪದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರೆಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಗುವಿನ ಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನ ಹಣೆ ಮೇಲಿದ್ದ ಮಣಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಆತನಿಗೆ ಸಾವಿಲ್ಲದಂತೆ "ಚಿರಂಜೀವಿ"ಯಾಗಿರುವ ಶಾಪ ನೀಡುತ್ತಾನೆ."ನಾಟ್ ಔಟ್" ಪರಿಕಲ್ಪನೆ: ಈ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನಿಗೆ ಸಾವು ಸಿಗದಿರುವುದೇ ಆತನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಶಿಕ್ಷೆ ("Not Out"). ದೇಹದ ತುಂಬಾ ರಕ್ತ, ಕೀವು ತುಂಬಿದ ಗಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ, ಯಾರೂ ಹತ್ತಿರ ಸೇರಿಸದಂತೆ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅಲೆಯುವ ಆತನ ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಯಾತನೆಯೇ ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯ ವಸ್ತು.ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಮೂರು ಪ್ರಜ್ಞೆಗಳು (Key Elements)ಮೋಹನಚಂದ್ರ ಅವರು ಈ ನಾಟಕವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಪಾತ್ರಗಳ ಆಲೋಚನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಟ್ಟಿshield ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ:ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ: ಅಮರತ್ವ ಎಂಬುದು ವರವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅದೊಂದು ಘೋರ ಶಾಪ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತು, ತನ್ನ ತಪ್ಪುಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಒಂಟಿತನಕ್ಕಾಗಿ ಒಳಗೊಳಗೆ ಕೊರಗುವ ಪಾತ್ರ.ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ: ಇಡೀ ನಾಟಕದ ಘಟನಾವಳಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಬುದ್ಧವಾಗಿ ಗಮನಿಸುವ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮದ ನಡುವಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ದಿವ್ಯ ಸಾಕ್ಷಿ ಪ್ರಜ್ಞೆ.ಶಕುನಿ: ಕೇವಲ ಸೇಡಿನ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇಡೀ ಕುರುಕುಲವನ್ನೇ ವಿನಾಶದತ್ತ ತಳ್ಳಿದ ಕುತಂತ್ರದ ಪ್ರತೀಕ.ಮುಖ್ಯ ರಂಗ ಸಂದೇಶ (Major Themes & Interpretation)ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ: ನಾಟಕವು ಕೇವಲ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಇಂದಿಗೂ ಯುದ್ಧದ ದಾಹ, ರಕ್ತಪಾತ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಆಸೆ ಹೊಂದಿರುವ ಇಂದಿನ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲೇ ಈ ಮೂರು ಪಾತ್ರಗಳು (ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ, ಕೃಷ್ಣ, ಶಕುನಿ) ಅಡಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.ಬದಲಾಗದ ಮಾನವ ಬುದ್ಧಿ: ಸಾವಿರಾರು ತಲೆಮಾರುಗಳು ಕಳೆದುಹೋಗಿದ್ದರೂ, ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತು ಯುದ್ಧ ಪ್ರಿಯ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದಿಲ್ಲ. ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ನಾವು ಯಾವುದೇ ಪಾಠ ಕಲಿತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಮೋಹನಚಂದ್ರ ಅವರು ಈ ನಾಟಕದ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ಚುರುಕಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.